İslam ve iktisadi nizam

SONUÇ Şu halde bu günkü dünyanın iktisadi yapısını iyi bilirsek, islami prensibleri de iyi incelersek, dünyanın muhtac olduğu örnek bir senteze varmamız mümkün olabilir. Bu sahada ciddi çalışmalar yapılmaktadır. İslam bize bu imkanları veriyor. Yapacağımız şey kaynaklarımıza vukuf kesbetmektir. Öbür yandan da dış aleme süraatle uzanıp, teknik bilgilerle, ilmi bakımdan kendimizi bezemektir. İlim, fazilet ve ahlakla mücehhez müslüman adam hem direksiyonu sağlam, hem de motoru kuvvetli bir otomobile benzer. Kuvvetli bir motora sahip arabanın direksiyonu bozuk olursa kaza yapma ihtimali artar. Direksiyonu sağlam arabanın motoru zayıf olursa, hızlı gitmez. Müslümanda direksiyon, islam ahlakı motoru ise bilgisidir. İkisi birleşince müslüman adam teşekkül eder ve arzedilen iktisadi davranışlarıyla dengeli bir iktisadi düzenin gelişmesini sağlamış olur. İSLAMIN İKTİSADİ MODELİ Müslüman adamın davranışlarına göre ortaya çıkan islam ekonomisi modelinde hakim prensipler şöylece özetlenebilir: Müslümanın iktisadi görüşü diğer sistemlerden tamamen bağımsızdır. Fakat kendi içerisinde diğer prensipleriyle girifttir. İslamda Materyalizmin Homo-ekonomikus anlayışı geçerli değildir. Toplumsal hareketlerin temeli ekonomi değildir. insan da sadece homo-ekonomikus değil Allahın kuludur. Kapitalizm istihsale önem vermiş, istihlakde dengeyi bulamamıştır. Komunizm de istihlake önem vermiş, istihsalde meseleyi çözememiştir. İslam bu dengeyi temel prensipleriyle sağlar. Mülkiyet hakkı, kullanma usul, sınır ve gayesiyle birlikte tanınmıştır. İslamda topluma tanınan hak mutlak değil kayıtlıdır. Kazanca haram ve hell ölçüleri hakimdir. Kazancın temelde emek veya riske dayanması esastır. Paranın sırf para olması suretiyle para getirmesi denen faiz haramdır. Kazancın şeran belirlenen bir kısmı ferd olarak, bir sosyal müessese ile ya da bizzat devlet tarafından toplanarak fakirlere transferi (zekat) gereklidir. Müslümanlar birbirlerin hallerinden sorumludur. İsraf yasağı, nimeti muhafaza ve şükür esastır. Parayı kullanmayarak biriktirme yoluna gitmek (ittihar ve kenz) yasaktır. Yatırım teşvik edilir. İslamda fert-devlet çatşması yoktur. her ikisinin de amacı islamdır. Fert islami prensiplere uymazsa devlet kanalıyla doğruya sevkedilir İslamda ferdi teşebbüs, mülkiyet hakkı, arz-talep kaidesine göre işleyen, hür bir piyasa sistemi vardır. Piyasa sisteminin hudutlarında belirleyici unsurlar da yine islamın temel prensiplerinden çıkarılır. Piyasa mekanizmasında menfaatperest homo-ekonomikusdan ziyade müslüman şahsiyetler vardır. Ekonominin üstünde yoğun bir meta-ekonomik çevre tesiri iktisdi hayattaki konjoktürel dalgalanmaları hafifletilir. İstihlak seviye ve muhtevasını tayin eden iktisadi faktörlerle birlikte meta-ekonomik unsurların mevcudiyeti gayr-i meşruu faaliyetlerle, gösteriş istihlaki ve cimriliğin müslüman adam için memnu oluşu ve onun diğer hemcinslerine karşı sosyal mesuliyet taşıması ekonomide sosyal dengeyi sağlar İstihlak sadece gelirin fonksiyonu değildir. islamda kazançtan hemen istihlake geçilemez. İstihlak alanı ayrıca meta-ekonomik prensiplerle düzenlenmiştir. İslamda nisbi istihlak dengesi kendiliğinden sağlanır. içki, kumar, fuhuş, gayri meşru eylence kurumlarının teşekkülüne engel koyan sosyal müeyyideler, israf yasağı, bir müslümanın öbür müslümanı en az kendisi kadar, hatta kendisinden daha fazla düşünmesini gerektiren islam ahlakı, lüks yasağı, müslümanlar arasında aşağı yukarı bir istihlak dengesi kurar. hayat tarzları ve mizaç farkları nedeniyle bir marj ortaya çıkar ve tanınır. Tasarrufların ve yatırımların teşvikki cemiyetin zenginlenmesini ve kalkınmasını hızlandırır. istihlakten artan tasarruflar yatırıma gitmezlerse islam idealinin gerçekleşmesi ve dünyada daha fazla yayılması yönünde kullanılacaktır. Artan güç, ekonominin bir başka finansmanına yarayacaktır. Ekonomik alandaki milli egoizm, islam idealinin gerçekleşmesi ve yayılması için doğrulacak insani karakterli yeni ekonomik akımlara yumuşatılmış olacaktır. Fazla gelirin diğer ülkelere transfer imkanları, dünyada islami prensiplerle kardeşlik duygusunun yayılması, islam ekonomisinde bencil mahalli iktisad siyaseti yerine milletler arası insani bir hüviyet kazandıracaktır. MODELİN ÖZETİ VE MUNZAM ARAŞTIRMA GEREKTİREN SAHALAR: 1. İSTİHSAL:Önemli unsur çalışma olup, meşru ve helal kazancı ifade eden dualist bir gayeye yöneliktir. 2. İSTİHLAK:Gelir sarfiyatında miktar ve muhtevayı sınırlayan unsurlar, gösteriş istihlaki, lüks ve cimriliksınırlarıdır. 3. TASARRUF:Zekatı verilmeyen iddihar memnudur. Servet, atıl tutulursa, çalışan servet gibi zekata tabidir.Mevduat ve karz, yatırım karakteri olmadıkça gelir getiremez. Atıl tasarruf erimeye mahkumdur. 4. YATIRIM:Meşru sahalara yapılmalıdır. Lükse yatırım münakaşalıdır. Yatırım sınırları ilahi prensipleri. 5. ZEKAT MECBURİYETİ:Tarımda, sanayide, hizmet sektöründe gelirler üzerinden, ticaret sektöründe servet üzerinden farklı nisab ve oranda alınır. Yönetim tarzı ve tatbikatın standardize edilmesi yönünden munzam araştırma gerektirir. 6. MALİYE SİYASETİ:Vergi sistemi ve maliye siyaseti, zekat dışındaki vasıtalı ve vasıtasız vergilerin matrahı, nisab ve oranı yönünden tartışmalı olup, munzam çalışmayı gerektirmektedir. 7. SOSYAL GÜVENLİK:Devletin mesuliyeti altındadır. Karşılıksız sağlanır. 8. MECBURİ SOSYAL SİGORTALAR:Üçlü finansmana dayanır. (İşçi, işveren, hükümet)Prensip olarak meşrudur. Mecburi prim alınması ve ivaz nisbetleri tartışmalıdır. 9. ÖZEL SİGORTA:Sigortalıların mevduatıyla mütenasiben kara iştirakı esasıyla, bir yatırım bankası gibi çalışmaları meşrudur, aksi halde meşru değildir. 10. SOSYAL YARDIM:Zenginler için ahlaki bir mükellefiyettir. 11. KÂR:Meşru kaynaklardan helallerinden dürüst olarak elde edileni, ilahi prensiplerle sınırlı olup hudutsuz değildir. 12. ÜCRET:Devletin ücret seviyesine müdahelesi münakaşalıdır. İktisadi ücret, işçininverimine göre  tekevvünün eder. Sosyal ücretin ihtiyaca göre muhtevası ve miktatı münakaşalıdır. Aile tazminatları hükümetçe ödenir. Metot ve ödeme şekli münakaşalıdır. Kamu kesiminde ücret seviyesini tayin eden faktörler münakaşalıdır.Ücret hususu da munzam bir çalışmayı gerektirmektedir. 13. FAİZ YASAĞI: Faiz ve murabaha yasaktır. 14. KİRA: Kira geliri gayri menkullerde meşrudur. fakat arazi ve toprakta münakaşalıdır. Rant da münakaşalıdır. 15. FİYAT: Piyasa faktörlerine göre teşekkül eder, fakat piyasa bünyesi müslüman adamın davranışlarına bağlıdır. Devlet müdahelesi, fiyat ve narh koymak münakaşalıdır. 16. BANKA: Yatırım bankası ortakların kar gelirlerine dayanırsa meşrudurÖzel, karma ya da devlet olabilir. Faizli banka yasaktır. Mevduat bankaları mudarebe prensiplerine göre kurulabilir. Banka, ödünç alanın faaliyetine ortak olmalı ve riskine ve karına ortak olmalıdır. Faizsiz kredi meşrudur. Kredi bankasının masraflarını kim öder? müstakriz mi? devlet mi? münakaşalıdır... 17. PARA SİSTEMİ: Oldukça münakaşalıdır. 18. DEVLETİN İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİ: Devletin kazanç getiren hususlarda yatırım yapması, altyapı yatırımları, istihraç sanayi(maden ve petrol) ve ağır sanayi tesisleri dışında tartışmalıdır. 19. DIŞ TİCARET: İslam ülkeleri arasında gümrük muafiyetleri ve müşterek pazar ekonomisi gerekir. Diğer ülkelere karşı, ikinci merhalede serbesti veya mutekabiliyet esası getirilebilir. 20. İKTİSAD VE PLANLAMA: Prensip olarak mümkündür. Sosyal adalete dayanan, dengeli iktisadi ve sosyal gelişme prensibi: Yol gösterici ve teşvik edici hususlar arasında bir yol takibi esasına dayanır. Munzam bir araştıma gerektirir. 21. İSTİHDAM SİYASETİ: Serbest iş piyasası esası vardır. Cebri çalışma, ve güdümlü iş piyasası münakaşalıdır. Tam istihdam siyaseti devletin mesuliyeti altındadır.

I.KISIM Günümüzün aktüel konusu İktisadi faaliyetlerin bu günkü önemi İslam prensipleri ve diğer doktrinlerle mukayese 2.KISIM İstihselde emek ve teşebbüs İstihsalden sağlanan gelir Tüketim Tasarruf İkrazda bulunmak Yatırım yapmak Karz-ı Hasen Özet SONUÇ İSLAMIN İKTİSAD MODELİ